Rusya bağlantılı "Matryoshka" ağının, akademisyenlerin seslerini yapay zekâ ile taklit ederek dezenformasyon yaydığı bildirildi

"Matryoshka" (Matruşka) olarak adlandırılan Rusya bağlantılı bir dezenformasyon ağının; Cambridge, Harvard ve Princeton gibi saygın üniversitelerde görev yapan akademisyenlerin seslerini yapay zekâ araçlarıyla klonlayarak Ukrayna aleyhine propaganda yürüttüğü tespit edildi. Bot Blocker (antibot4navalny) projesi, The Insider ve AFP gibi kuruluşlar tarafından yapılan incelemelerde, söz konusu ağın gerçek akademisyenlere ait tanıtım videolarını manipüle ederek sahte içerikler ürettiği belirlendi.

Videoların çalışma mekanizmasının, akademisyenlerin kendilerini tanıttıkları gerçek görüntülerin ardından, ekranda konuşmacı yokken yapay zekâ ile üretilen sahte seslendirmelerin devreye girmesi şeklinde kurgulandığı aktarıldı. Bu sahte seslendirmelerde akademisyenlerin; Ukrayna’nın toprak bütünlüğünden vazgeçmesi gerektiği, Batı’nın yardımları durdurması ve Rusya’ya yönelik yaptırımların kaldırılması yönünde ifadeler kullandığı öne sürüldü. Bir örnekte, Bristol Üniversitesi’nden Profesör Ronald Hutton’ın sesinin klonlanarak Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski hakkında absürt iddialarda bulunduğu saptandı. Profesör Hutton ve üniversitesi, videodaki siyasi ifadelerin kendisine ait olmadığını teyit etti.

Operasyonun başlangıçta X üzerinde yoğunlaştığı, ancak son dönemde Bluesky platformuna da sıçradığı bildirildi. Dezenformasyon ağının, sahte videoları "Bu bilgi doğru mu?" gibi sorularla medya kuruluşlarını etiketleyerek paylaştığı; bu yöntemin görünürlüğü artırmak için kullanıldığı belirtildi. Bluesky'ın bildirilen içeriklerin çoğunu kaldırdığı ancak uzmanlar, platformun bu tür "endüstriyel ölçekteki" üretimlere karşı henüz proaktif bir savunma kapasitesini kanıtlayamadığını ifade etmektedir.

Araştırmacılar, bu kampanyanın Rusya askeri istihbaratı (GRU) ile bağlantılı "Doppelgänger" operasyonuyla çarpıcı benzerlikler taşıdığını ve aynı kaynaklardan besleniyor olabileceğini belirtmektedir. Videoların İngilizcenin yanı sıra Hollandaca, İspanyolca, Portekizce, Tayca ve Endonezce gibi dillerde üretilmesi, küresel bir etki hedeflendiğini göstermektedir. Ses klonlama teknolojisinin hızı ve ölçeği, dezenformasyon kapasitesinin "endüstriyelleştiğine" işaret etmektedir.