RISKYZ-2024-00030MITAIID4 görüntülenme

Risk sınıflandırması: MIT AI Risk Repository etiketinden birebir alınmıştır.

1.Ayrımcılık ve Zararlı İçerik

Fable adlı kitap uygulamasının yapay zekâ tarafından üretilen okuma özetlerinde ırkçı, engelli karşıtı ve ayrımcı ifadeler yer aldığı bildirildi

Yayınlandı: 29 Temmuz 2026Olay: Aralık 2024

Fable uygulamasının okuma alışkanlıklarını özetleyen yapay zekâ sisteminin; kullanıcıları ırk, engellilik ve cinsel yönelim üzerinden hedef alan ayrımcı çıktılar ürettiği, gelen tepkiler üzerine şirketin ilgili özellikleri tamamen kaldırdığı bildirildi.

Olay

Kitap takip ve sosyal etkileşim platformu Fable’ın, kullanıcıların 2024 yılındaki okuma alışkanlıklarını analiz ederek kişiselleştirilmiş özetler sunan yapay zekâ özelliğinin, çok sayıda kullanıcıya yönelik saldırgan ve ayrımcı içerikler ürettiği öne sürüldü. "Eğlenceli bir eleştiri" (roast) tonuyla hazırlanan bu özetlerin; ırk, cinsel yönelim ve engellilik gibi hassas konularda önyargılı ve "anti-woke" olarak nitelendirilen bir üslup kullandığı bildirildi.

Olay, siyahi bir okur olan Tiana Trammell’ın kendisine sunulan özeti paylaşmasıyla kamuoyuna yansıdı. Yapay zekâ çıktısının, Trammell’ın ağırlıklı olarak siyahi yazarları tercih etmesine atıfla, "Arada bir beyaz yazarlar için de yüzeye çıkmayı unutma, tamam mı?" ifadesini kullandığı görüldü. Benzer şekilde, yazar Danny Groves’un özetinde "Çeşitlilik Meraklısı" (Diversity Devotee) etiketi kullanılarak, "Hiç heteroseksüel, cis beyaz bir erkeğin bakış açısına ihtiyaç duyup duymadığının" sorgulandığı aktarıldı. Ayrıca engellilik temalı kitaplar okuyan bir kullanıcıya, tercihlerinin "bir tembel hayvanın bile gözlerini devirmesine neden olabileceği" yönünde bir çıktı verildiği saptandı.

Fable Ürün Müdürü Chris Gallello, yaptığı açıklamada sistemin "bağnaz ve ırkçı" çıktılar üretmesinin şirket için şok edici olduğunu belirtti. Gallello, sistemde saldırgan dil filtreleri ile çeşitli güvenlik önlemleri bulunmasına rağmen, yapay zekâ modelinin bu korumaları aşarak topluluk değerlerine aykırı içerik ürettiğini kabul etti. Şirket yetkilileri, yapay zekâ modellerinin sorumlu bir şekilde çalışmasını sağlamak için gereken iş yükünü başlangıçta hafife aldıklarını ifade etti.

Yaşanan tepkiler üzerine Fable, başlangıçta sistemi iyileştirmeyi ve kullanıcıya "devre dışı bırakma" seçeneği sunmayı planlasa da, kısa süre sonra strateji değişikliğine giderek ilgili özelliği ve yapay zekâ kullanan diğer iki fonksiyonu tamamen yayından kaldırdığını duyurdu. Şirket, etkilenen kullanıcılardan özür dileyerek platformun güvenli bir alan olma vizyonunu koruyacaklarını taahhüt etti. Olayın ardından bazı kullanıcıların hesaplarını sildiği ve platforma olan güvenin sarsıldığı değerlendirilmektedir.

Akademik Atıf

RiskYZ. (2026). RISKYZ-2024-00030: Fable adlı kitap uygulamasının yapay zekâ tarafından üretilen okuma özetlerinde ırkçı, engelli karşıtı ve ayrımcı ifadeler yer aldığı bildirildi. RiskYZ Vaka Kütüphanesi. https://riskyz.org/cases/RISKYZ-2024-00030

Sınıflandırma

Risk Alanı
1.Ayrımcılık ve Zararlı İçerik
Alt Kategori
1.2Zararlı içeriğe maruz kalma
Kaynak
Yapay Zekâ
Niyet
Kasıtsız
Zamanlama
Dağıtım Sonrası

Detaylar

Etkilenen Sistem
Fable AI Okuyucu Özetleri (Reader Summaries) ve OpenAI API tabanlı içerik üretim sistemi
Sektör
Kültür ve Spor
Konum
Amerika Birleşik Devletleri

Zaman Çizelgesi

Olay Tarihi
Aralık 2024
Yayınlandı
29.07.2026
Güncellendi
10.08.2026

Olay tarihi zararın başladığı anı gösterir; haberin ya da davanın tarihi olmayabilir. Nasıl belirlenir?

Etiketler

#üretken yapay zekâ#yapay zekâ hatası#ayrımcılık#itibar zararı#OpenAI#kullanıcı güvenliği#sosyal medya#geri çekme