RISKYZ-2023-00165MITAIID4 görüntülenme

Risk sınıflandırması: MIT AI Risk Repository etiketinden birebir alınmıştır.

3.Yanlış Bilgi

Nijeryalı bir doktorun yüksek tansiyonu tamamen iyileştiren bir ilaç geliştirdiğini iddia eden manipüle edilmiş videoların Facebook’ta yayıldığı bildirildi

Yayınlandı: 29 Temmuz 2026Olay: Kasım 2023

Facebook'ta yayılan ve manipüle edildiği tespit edilen bir videoda, Nijeryalı bir doktorun yüksek tansiyonu tamamen iyileştiren bir ilaç bulduğu yönünde asılsız iddiaların yer aldığı bildirildi.

Olay

Kasım 2023’te Facebook üzerinden paylaşılan ve Nijeryalı popüler yayın kuruluşu Channels Television’ın haber bülteni gibi sunulan bir videoda, yüksek tansiyonu (hipertansiyon) kalıcı olarak iyileştirdiği öne sürülen bir ilacın tanıtıldığı görüldü. Videoda kanalın sunucusu Kayode Okikiolu’nun görüntüsünün kullanıldığı; sunucunun ilacın kan basıncını üç gün içinde normalleştirdiğini ve hastaların bu sorunu tamamen unutacağını söylediği aktarıldı.

Doğrulama kuruluşu Africa Check tarafından yapılan incelemelerde, videodaki sunucunun dudak hareketlerinin sesle uyumlu olmadığı ve yapay bir tekrar içerdiği belirlendi. Bu durumun, videonun dijital manipülasyon teknikleriyle (deepfake) oluşturulduğuna dair güçlü bir gösterge olduğu değerlendirildi. Ayrıca, Channels TV’nin resmi internet sitesinde veya YouTube kanalında böyle bir habere rastlanmadığı; videoda adı geçen ilaca veya mucidine dair hiçbir somut tıbbi detay verilmediği belirtildi.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Amerikan Kalp Derneği gibi otoriteler, hipertansiyonun tamamen ortadan kaldırılan bir hastalık olmadığını, ancak yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlarla kontrol altında tutulabileceğini vurgulamaktadır. İlgili videonun 30.000'den fazla izlendiği ve kullanıcıları belirsiz bir "kampanyaya" katılmaya çağırdığı tespit edildi. Bu tür yanıltıcı içeriklerin, hastaların bilimsel tedavilerini bırakmalarına yol açarak hayati risk oluşturabileceği ve finansal dolandırıcılığa zemin hazırlayabileceği uyarısı yapıldı.

Akademik Atıf

RiskYZ. (2026). RISKYZ-2023-00165: Nijeryalı bir doktorun yüksek tansiyonu tamamen iyileştiren bir ilaç geliştirdiğini iddia eden manipüle edilmiş videoların Facebook’ta yayıldığı bildirildi. RiskYZ Vaka Kütüphanesi. https://riskyz.org/cases/RISKYZ-2023-00165

Sınıflandırma

Risk Alanı
3.Yanlış Bilgi
Alt Kategori
3.1Yanlış veya yanıltıcı bilgi
Kaynak
Yapay Zekâ
Niyet
Kasıtlı
Zamanlama
Dağıtım Sonrası

Detaylar

Etkilenen Sistem
Facebook, üretken yapay zekâ video düzenleme araçları (deepfake)
Sektör
Sağlık
Konum
Nijerya

Zaman Çizelgesi

Olay Tarihi
Kasım 2023
Yayınlandı
29.07.2026
Güncellendi
10.08.2026

Olay tarihi zararın başladığı anı gösterir; haberin ya da davanın tarihi olmayabilir. Nasıl belirlenir?

Etiketler

#deepfake#sağlık dezenformasyonu#Facebook#yanlış bilgi#kullanıcı güvenliği#sağlık dolandırıcılığı#sentetik medya#yanıltıcı içerik