Akciğer fonksiyonu test yazılımlarındaki algoritmik önyargının siyahi hastalarda teşhis eksikliğine yol açtığı öne sürüldü

JAMA Network Open dergisinde yayımlanan bir çalışma, akciğer fonksiyonlarını ölçmek için kullanılan tıbbi yazılımlardaki ırk temelli algoritmaların, siyahi hastaların solunum sorunları için gerekli bakımı almasını engelliyor olabileceğini ortaya koydu. University of Pennsylvania Sağlık Sistemi’nde 2010-2020 yılları arasında test edilen 2.700’den fazla siyahi erkek ve 5.700’den fazla beyaz erkeğin verilerini inceleyen araştırmacılar, mevcut yazılımların siyahi hastaların akciğer kapasitesine yönelik tarihsel ve bilimsel geçerliliği tartışmalı "düzeltme" faktörleri uyguladığını belirtti.

İncelemeye göre, mevcut algoritmaların yerine ırk faktörünü gözetmeyen yeni bir model kullanılması durumunda, çalışmaya dahil edilen siyahi erkek hastalar arasında solunum bozukluğu teşhisi konulan kişi sayısının %40 oranında artabileceği saptandı. Mevcut sistemlerin, siyahi hastalar için teşhis eşiğini yükselterek astım, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) veya akciğer skarlashması gibi durumların gözden kaçmasına; dolayısıyla ilaç tedavisi, tıbbi prosedürler veya akciğer nakli gibi kritik yönlendirmelerin gecikmesine katkıda bulunmuş olabileceği değerlendirilmektedir.

Massachusetts General Hospital’dan Dr. Darshali Vyas, bu tür algoritmik düzeltmelerin hastaların sınırda olduğu durumlarda teşhis kararlarını doğrudan etkileyebildiğini ifade etti. Öte yandan, Amerikan Akciğer Derneği Tıbbi Direktörü Dr. Albert Rizzo, doktorların teşhis koyarken yalnızca yazılım çıktılarına değil; semptomlara, laboratuvar sonuçlarına ve röntgenlere de baktığını hatırlatarak yazılımın tek karar verici olmadığını belirtti.

Amerikan Toraks Derneği, ırk odaklı düzeltmelerin değiştirilmesini tavsiye etmekle birlikte, yazılımların güncellenmesinin zaman alabileceğini ve bu değişikliğin bazı hastalarda hatalı aşırı teşhise (overdiagnosis) yol açıp açmayacağının belirlenmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu bildirdi. Farklı hastanelerin farklı yazılım sürümleri kullanması nedeniyle sistemlerin standart hale getirilmesindeki zorluklar, çözüm sürecinin önündeki engellerden biri olarak gösterilmektedir.