Edmonton polisinin DNA verilerinden yapay zekâ ile ürettiği şüpheli robot resminin ırksal önyargı ve bilimsel yetersizlik tartışmalarına yol açtığı bildirildi

Kanada’daki Edmonton Polis Servisi (EPS), 2019 yılında gerçekleşen ve faili belirlenemeyen bir cinsel saldırı davasında, tüm soruşturma yolları tükendiği için "son çare" olarak Parabon NanoLabs tarafından geliştirilen "Snapshot" adlı DNA fenotipleme yazılımını kullandı. Sistem, olay yerinden alınan DNA örneklerini analiz ederek şüphelinin fiziksel görünümüne dair yapay zekâ destekli bir robot resim oluşturdu. 4 Ekim 2022 tarihinde paylaşılan görselde, şüphelinin siyahî bir erkek olduğu belirtildi. Polis, bu görselin kesin bir kimlik tespiti değil, bilimsel bir tahmin olduğu şerhini düştü.

Görselin yayımlanmasının ardından genetik uzmanları ve hak savunucuları, teknolojinin bilimsel güvenilirliğini sorguladı. Uzmanlar, mevcut bilimsel yetkinliklerle DNA verilerinden kesin yüz hatları veya pigmentasyon tahmini yapılmasının mümkün olmadığını; bu tür uygulamaların "tehlikeli ve bilimsel temeli zayıf yöntemler" olduğunu savundu. Ayrıca sistemin, DNA üzerinden tespit edilmesi mümkün olmayan yaş ve vücut kitle indeksi (BMI) gibi değişkenler için varsayılan değerler (25 yaş, 22 BMI) kullandığı, bunun da hatalı eşleşme ve haksız şüphe riskini artırdığı belirtildi.

Eleştirilerde, üretilen robot resmin çok geniş bir kitleyi tarif ettiği ve özellikle siyahî topluluğa yönelik ırksal profilleme riskini körüklediği vurgulandı. EPS Kamu Güvenliği ve Refahı Bürosu yetkilisi Enyinnah Okere, teknolojinin marjinalize edilmiş topluluklar üzerindeki olası olumsuz etkilerinin yeterince değerlendirilmediğini kabul ederek kamuoyundan özür diledi.

Polis teşkilatı, gelen tepkiler üzerine robot resmi tüm sosyal medya platformlarından ve resmi web sitesinden kaldırdığını açıkladı. Kurum, yeni teknolojilerin kullanımında risk değerlendirme süreçlerinin gözden geçirileceğini bildirdi. Olay, adli soruşturmalarda kullanılan yapay zekâ araçlarının şeffaflığı ve bilimsel geçerliliği konusundaki tartışmaları yeniden gündeme getirdi.