Yapay zekâ destekli çeviri hatalarının Afgan sığınmacıların iltica başvurularının reddedilmesine katkıda bulunduğu iddia edildi

Afgan dilleri uzmanı ve kriz tercümanı Uma Mirkhail, 2020 yılında Peştuca (Pashto) konuşan bir sığınmacının ABD’deki iltica başvurusunun, yazılı belgeler ile sözlü ifadeler arasındaki tutarsızlık gerekçesiyle reddedildiğini bildirdi. Yapılan incelemede, söz konusu tutarsızlığın sığınmacının kendi ifadelerinden değil, kullanılan otomatik çeviri aracının şahıs zamirlerini yanlış aktarmasından kaynaklandığı öne sürüldü. Mirkhail’in aktardığına göre sistem, kadının tek başına deneyimlediğini belirttiği olaylara ilişkin "ben" zamirlerini "biz" olarak çevirmiş; bu durum mahkeme nezdinde sığınmacının hikâyesini değiştirdiği izlenimini uyandırarak başvurunun reddine yol açmıştır.

Respond Crisis Translation ve Refugee Translation Project gibi kuruluşlar, özellikle Peştuca ve Dari gibi "düşük kaynaklı" dillerde otomatik çeviri araçlarının ciddi riskler barındırdığını belirtmektedir. Uzmanlar, bu sistemlerin kültürel nüansları, metaforları ve bölgesel deyimleri anlamlandırmada yetersiz kaldığını; bu durumun hayati önem taşıyan iltica mülakatlarında yanlış anlamalara neden olabildiğini vurgulamaktadır. Örneğin, Almanya’nın Afganistan Büyükelçiliği’nin Peştuca paylaştığı bir sosyal medya iletisinin anlaşılamaz hale gelmesi üzerine silindiği, bu tür çeviri hatalarının (otomatik veya manuel) bölge dillerinde yaygınlaştığı hatırlatılmaktadır.

ABD Vatandaşlık ve Göçmenlik Hizmetleri (USCIS) gibi kurumlarda makine çevirisinin ne kadar yaygın kullanıldığını kestirmek güç olsa da, 2019 raporları memurların sosyal medya incelemelerinde Google Translate kullanabildiğini göstermektedir. Bu riskler karşısında OpenAI, Mart 2023’te ChatGPT’nin göç ve iltica gibi "yüksek riskli hükümet karar alma süreçlerinde" kullanılmasını yasaklamıştır. Tarjimly gibi kuruluşlar ise makine çevirisinin insan denetimi olmaksızın kullanılmasının, sığınmacılar için telafisi güç hak kayıplarına neden olabileceği konusunda uyarıda bulunmaktadır.

Olayda, otomatik çeviri araçlarının doğrudan bir karar verici olmadığı, ancak karar vericilere sunulan kanıtların niteliğini bozarak yargı sürecini etkilediği değerlendirilmektedir. İlgili teknoloji şirketlerinin veya mahkeme sistemlerinin konuya ilişkin resmi savunmaları veya sistem hatasını kabul eden açıklamaları kamuya açık belgelerde yer almamaktadır.