IB diploma notlandırma algoritmasının hatalı sonuçlar vererek öğrencilerin üniversite kabullerini engellediği öne sürüldü

Cenevre merkezli International Baccalaureate (IB) vakfının, COVID-19 pandemisi nedeniyle 2020 yılı bahar dönemi sınavlarını iptal etmesinin ardından devreye aldığı otomatik notlandırma algoritmasının, dünya genelinde binlerce öğrencinin beklenen başarı puanlarının altında kalmasına neden olduğu iddia edildi. İstatistiksel modelin; öğrencilerin ödev puanları, öğretmenlerin öngördüğü notlar ve ilgili okulun geçmiş yıllardaki IB başarı verilerini harmanlayarak her okul için "ısmarlama bir denklem" oluşturduğu bildirildi.

Almanya’nın Göttingen şehrinde yaşayan 18 yaşındaki Anahita Nagpal gibi pek çok öğrenci, algoritma tarafından atanan puanların öğretmen tahminlerinden ve önceki performanslarından önemli ölçüde düşük olduğunu, bu durumun New York Üniversitesi (NYU) gibi kurumlardan aldıkları şartlı kabulleri ve bursları belirsizliğe sürüklediğini ifade etti. Nagpal, NYU'nun henüz kesin bir karar vermediğini ancak düşük puanların tıp eğitimi planlarını tehlikeye attığını belirtti. 15 binden fazla öğrenci, veli ve öğretmen, algoritmanın adaletsiz olduğunu savunarak sistemin işleyişinin değiştirilmesi talebiyle bir imza kampanyası başlattı.

Utah Üniversitesi’nden Prof. Suresh Venkatasubramanian gibi uzmanlar, sistemin şeffaflıktan uzak olduğunu ve bir öğrencinin notunun, kendisiyle doğrudan ilgisi olmayan okul geçmişi gibi verilere dayandırılmasının "riskli bir yaklaşım" olduğunu belirtti. Özellikle geçmiş verisi kısıtlı olan okullarda, başka okulların verilerinden çıkarım yapılmasının sistemin güvenilirliğini zedelediği değerlendirildi. Orta Doğu'da görev yapan bir matematik öğretmeni, algoritmanın duyurulmasından önce teslim edilen ödevlerin, sistemin ağırlık merkezini değiştirmesi nedeniyle öğrencileri hazırlıksız yakaladığını ve dezavantaj oluşturduğunu öne sürdü.

IB vakfı, sistemin detaylarını paylaşmayı reddetmekle birlikte, modelin son beş yılın verileriyle test edildiğini ve bu yılki not dağılımının önceki yıllarla benzerlik gösterdiğini savundu. Vakıf, sonuçlardan memnun olmayan öğrencilerin ücretli itiraz sürecini kullanabileceğini veya bir sonraki dönemde yapılacak yüz yüze sınavlara girebileceğini açıkladı. Olay, otomatik karar verme sistemlerinin hayati önemdeki akademik süreçlerde kullanılmasının şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından yarattığı riskleri tartışmaya açmıştır.