Ürdün’de yoksulluk yardımı dağıtımında kullanılan Takaful algoritmasının ihtiyaç sahiplerini sistem dışı bıraktığı iddia edildi

Human Rights Watch (HRW) tarafından yayımlanan bir rapor, Ürdün hükümetinin Dünya Bankası finansmanıyla hayata geçirdiği "Takaful" adlı nakit yardım programında kullanılan algoritmanın, gerçek ihtiyaç sahiplerini yardımdan mahrum bıraktığını ve hatalı sonuçlar ürettiğini öne sürdü. Yaklaşık 1 milyar dolar bütçeli sistemin, 57 farklı sosyoekonomik göstergeyi kullanarak aileleri yoksulluk düzeyine göre sıraladığı; ancak bu hesaplamanın karmaşık ekonomik gerçekleri yansıtmakta yetersiz kaldığı savunuldu.

Raporda, algoritmanın kullandığı elektrik ve su tüketimi gibi göstergelerin yoksulluğu ölçmede her zaman güvenilir olmadığı; ayrıca 5 yaşından eski olmayan (yeni) araç sahibi olmak veya 4.300 doların üzerinde bir işletmeye sahip olmak gibi katı kriterlerin, geliri olmayan kişilerin bile otomatik olarak elenmesine yol açtığı belirtildi. Ayrıca, Ürdün yasalarındaki cinsiyet temelli vatandaşlık düzenlemelerinin algoritma çıktılarına yansıdığı ve yabancı uyruklu kişilerle evli Ürdünlü kadınların hane halkı büyüklüğü hesaplamasında dezavantajlı duruma düştüğü iddia edildi.

Dünya Bankası ve Ürdün Ulusal Yardım Fonu (NAF), sistemin kısıtlı kaynakların verimli kullanımı için etkili bir araç olduğunu savunurken; NAF, verilerin saha ziyaretleriyle doğrulandığını ve itiraz mekanizmalarının bulunduğunu bildirdi. HRW ise algoritmanın ağırlıklandırma kriterlerinin gizli tutulmasının şeffaflık ve hesap verebilirlik sorunları yarattığını, sistemin "istatistiksel nesnellik" maskesi altında toplumsal gerilimi artırabilecek hatalı kararlar verdiğini değerlendirdi. Yazılımın geliştirilmesinde rol alan Optimiza firması, NAF'ın müşterisi olduğunu doğrulamakla birlikte konuyla ilgili daha fazla yorum yapmayı reddetti.