Uber’in otomatik sistemlerle sürücüleri dolandırıcılıkla suçlayıp işten çıkardığı, mahkemenin algoritmik mantığın açıklanmasına hükmettiği bildirildi

Birleşik Krallık ve Portekiz’de faaliyet gösteren bir grup Uber ve Ola sürücüsü, sistem algoritmaları tarafından "dolandırıcılık" ile suçlanarak işten çıkarılmalarının ardından Amsterdam’daki mahkemelerde hukuk mücadelesi başlattı. Uygulama Sürücüleri ve Kuryeler Birliği (ADCU) tarafından desteklenen davacılar; sistemlerin somut kanıt sunmadan ve anlamlı bir insan müdahalesi olmaksızın otomatik kararlarla hesaplarını kapattığını öne sürdü.

Davacılar, Uber’in iş tekliflerini reddetmeyi veya fiyat artışlarını beklemek için sistemden çıkmayı "dolandırıcılık" olarak tanımlayabildiğini ve bu durumun performans temelli işten çıkarmaları gizlemek için kullanıldığını iddia etti. Uber ve Ola ise ticari sırları gerekçe göstererek algoritmaların işleyişine ilişkin detaylı bilgi paylaşmayı reddetti.

Amsterdam Temyiz Mahkemesi, 2023 yılında verdiği kararlarda şirketlerin şeffaflık yükümlülüklerini ihlal ettiğine hükmetti. Mahkeme, bazı vakalarda Uber’in işten çıkarma süreçlerindeki insan müdahalesinin "sembolik bir eylemden öteye geçmediğini" tespit ederken, diğer bazı başvurularda Uber'in süreçlerinde anlamlı insan denetimi bulunduğu savunmasını kabul ederek sürücülerin tazminat taleplerini reddetti. Kararda, algoritmaların sürücülerin performansını ve davranışlarını analiz ederek profil oluşturduğu, bu durumun GDPR Madde 22 kapsamında şeffaflık haklarını doğurduğu belirtildi.

Mahkeme; Uber ve Ola’nın fiyatlandırma, iş atama ve "dolandırıcılık olasılık puanı" gibi süreçlerde kullanılan algoritmaların mantığını sürücülere açıklamak zorunda olduğuna karar verdi. Uber yetkilileri, sistemlerinde insan denetiminin bulunduğunu savunmaya devam ederken, kararın 2018-2020 yılları arasındaki sınırlı sayıda sürücüyü kapsayan özel durumlar olduğunu iddia etti.