Houston’daki öğretmen değerlendirme algoritmasının şeffaflık eksikliği nedeniyle anayasal hakları ihlal edebileceği bildirildi

Houston Bağımsız Okul Bölgesi (HISD) tarafından öğretmen performansını ölçmek amacıyla kullanılan EVAAS adlı tescilli algoritma sisteminin, öğretmenlerin sivil haklarını ihlal edebileceği gerekçesiyle yargıya taşındığı bildirildi. Houston Öğretmenler Federasyonu ve dokuz öğretmen tarafından açılan davada, sistemin çıktılarını doğrulamaya imkân tanımayan kapalı yapısının, ABD Anayasası’nın 14. Ek Maddesi ile güvence altına alınan "usulüne uygun süreç" (due process) hakkını zedelediği öne sürüldü.

Davacı taraf, SAS Institute tarafından geliştirilen sistemin çalışma mekanizmasının "ticari sır" gerekçesiyle paylaşılmamasının, öğretmenlerin işten çıkarılma gerekçelerini denetlemesini imkânsız kıldığını savundu. Federal Yargıç Stephen Smith, algoritmaların insan yapımı olduğunu; veri girişi hatalarından kod hatalarına kadar pek çok nedenden ötürü yanlış sonuçlar üretebileceğini belirterek, öğretmenlerin bu puanların doğruluğunu bağımsız olarak test etme hakkı olduğu yönünde görüş bildirdi. Yargıç, bu durumu geçmişteki hatalı laboratuvar analizleri nedeniyle işten çıkarılan ve kanıtları inceleme hakkı tanınan çalışanların emsal davalarıyla ilişkilendirdi.

Okul bölgesi yönetimi ise benzer sistemlerin ABD genelinde yaygın olarak kullanıldığını ve akademik çevrelerce desteklendiğini iddia ederek davanın reddini talep etti. Mahkeme, sistemin anayasal olarak "belirsiz" olduğu veya kurumun etkin öğretmen sağlama hedefiyle rasyonel bir bağı bulunmadığı yönündeki iddiaları reddetti; ancak "usulüne uygun süreç" hakkına ilişkin şikâyetin yargılamaya devam etmesine karar verdi.

HISD’nin 2016 yılında SAS ile olan sözleşmesini feshettiği ancak gelecekte benzer modellemeleri kullanma ihtimalinin devam ettiği aktarıldı. Sözleşme süresince kaç öğretmenin bu sistemdeki puanlara dayanarak işten çıkarıldığına dair verilerin ise okul bölgesi tarafından kamuoyuyla doğrudan paylaşılmadığı belirtildi.