RISKYZ-2016-00008MITAIID5 görüntülenme

Risk sınıflandırması: MIT AI Risk Repository etiketinden birebir alınmıştır.

1.Ayrımcılık ve Zararlı İçerik

COMPAS risk değerlendirme algoritmasının ırksal yanlılık barındırdığı ve tahmin başarısının uzman olmayan kişilerden üstün olmadığı öne sürüldü

Yayınlandı: 29 Temmuz 2026Olay: Mayıs 2016

COMPAS algoritmasının siyahi sanıkları haksız yere yüksek riskli sınıflandırarak ırksal yanlılık sergilediği ve tahmin başarısının uzman olmayan kişilerden anlamlı düzeyde üstün olmadığı iddia edilmektedir.

Olay

ABD genelinde mahkemelerce kefalet ve hapis cezası kararlarında yardımcı araç olarak kullanılan COMPAS algoritmasının, sanıkların yeniden suç işleme riskini tahmin etmede ırksal yanlılık barındırdığı iddia edilmektedir. ProPublica tarafından 2016'da yayımlanan araştırmada, Florida'daki 7.000'den fazla sanığa ait veriler incelenmiş; sistemin siyahi sanıkları, yeniden suç işlemedikleri halde "yüksek riskli" olarak sınıflandırma (yalancı pozitif) oranının beyazlara göre yaklaşık iki kat fazla olduğu öne sürülmüştür. Buna karşılık, yeniden suç işleyen beyazların "düşük riskli" sınıflandırılma eğiliminin siyahi sanıklara göre daha yüksek olduğu bildirilmiştir.

Dartmouth College araştırmacıları Julia Dressel ve Hany Farid'in 2018 tarihli çalışması, COMPAS’ın yetkinliğini tartışmaya açmıştır. 400 gönüllünün sınırlı bilgilerle yaptığı tahminlerin ortalama %63 doğruluk sağladığı; COMPAS’ın %65’lik oranının bireysel tahmincilerden sadece çok az farkla yüksek olduğu, gönüllülerin ortak kararlarından (%67) ise daha iyi olmadığı saptanmıştır. Ayrıca, algoritmanın kullandığı iddia edilen 137 değişken yerine (şirket sadece 6 değişkenin tahminci olduğunu savunmaktadır), yalnızca "yaş" ve "önceki mahkûmiyet sayısı" ile oluşturulan basit bir modelin benzer sonuçlar verdiği belirtilmiştir.

Sistemin geliştiricisi Equivant, ProPublica’nın analiz yöntemlerini reddetmiş; algoritmanın her iki grup için genel tahmin doğruluğunun benzer olduğunu ve ırkın bir girdi olmadığını savunmuştur. Akademik çevreler, farklı istatistiksel hakkaniyet kriterlerinin aynı anda karşılanmasının matematiksel imkânsızlığına dikkat çekmiştir.

Kaynaklar & Kanıtlar

Akademik Atıf

RiskYZ. (2026). RISKYZ-2016-00008: COMPAS risk değerlendirme algoritmasının ırksal yanlılık barındırdığı ve tahmin başarısının uzman olmayan kişilerden üstün olmadığı öne sürüldü. RiskYZ Vaka Kütüphanesi. https://riskyz.org/cases/RISKYZ-2016-00008

Sınıflandırma

Risk Alanı
1.Ayrımcılık ve Zararlı İçerik
Alt Kategori
1.1Adaletsiz ayrımcılık ve yanlış temsil
Kaynak
Yapay Zekâ
Niyet
Kasıtsız
Zamanlama
Dağıtım Sonrası

Detaylar

Etkilenen Sistem
COMPAS (Correctional Offender Management Profiling for Alternative Sanctions) risk değerlendirme yazılımı
Sektör
Hukuk
Konum
Amerika Birleşik Devletleri

Zaman Çizelgesi

Olay Tarihi
Mayıs 2016
Yayınlandı
29.07.2026
Güncellendi
11.08.2026

Olay tarihi zararın başladığı anı gösterir; haberin ya da davanın tarihi olmayabilir. Nasıl belirlenir?

Etiketler

#algoritma yanlılığı#hukuk#yapay zekâ hatası#algoritmik önyargı#şeffaflık