ABD İç Güvenlik Bakanlığı’nın ATLAS yazılımının vatandaşlık iptali süreçlerinde ayrımcı ve hatalı kararları tetikleyebileceği iddia edildi

Amerika Birleşik Devletleri İç Güvenlik Bakanlığı (DHS) tarafından kullanılan ve milyonlarca göçmenin kayıtlarını tarayan ATLAS adlı yazılımın, gizli kriterlere dayanarak vatandaşlığa geçmiş kişileri "vatandaşlıktan çıkarılma" potansiyeliyle işaretlediği öne sürüldü. Amazon sunucuları üzerinde çalışan sistemin; göçmen dosyalarındaki bilgileri biyometrik veriler, FBI terör izleme listesi ve Ulusal Suç Bilgi Merkezi gibi çeşitli federal veri tabanlarıyla eşleştirdiği bildirilmektedir.

Elde edilen belgelere dayanan iddialara göre sistem, 2019 yılında 16,5 milyondan fazla tarama gerçekleştirmiş ve 120.000'den fazla vakayı "potansiyel dolandırıcılık" veya "kamu güvenliği tehdidi" olarak işaretlemiştir. Göçmen hakları savunucuları ve ilgili hukuk kuruluşları, sistemin asıl amacının vatandaşlık iptali ve sınır dışı süreçleri için yapay gerekçeler oluşturmak olduğunu iddia etmektedir. Yazılımın, belirli "istisnai durumlarda" kişinin ırkı, etnik kökeni ve ulusal kökeni gibi hassas verileri de değerlendirmeye alabildiği; ancak bu istisnaların kapsamının belirsiz bırakıldığı ifade edilmektedir.

Sistemin çalışma prensiplerine dair şeffaflık eksikliği, en temel eleştiri konularından biri olarak öne çıkmaktadır. DHS ve bağlı birimi USCIS, algoritmanın hangi kurallara göre karar verdiğini veya bir kişiyi neden "şüpheli" olarak işaretlediğini açıklamayı reddetmektedir. Bu durumun, sistemdeki bürokratik hataların etkisini artırabileceği ve keyfî, ayrımcı sonuçlara yol açabileceği değerlendirilmektedir. Kurum içi belgeler, sistemin sosyal ağ analizleri yaparak kişilerin dolaylı ilişkilerini "suç veya terör bağlantısı" potansiyeli olarak görselleştirebildiğini göstermektedir.

DHS yetkilileri, ATLAS tarafından işaretlenen vakaların nihai olarak insan görevliler tarafından incelendiğini belirtse de, yazılımın vatandaşlık sonrası süreçlerde bile süresiz bir denetim mekanizması kurduğu bildirilmektedir. İlgili kurumlar konuyla ilgili ayrıntılı soruları yanıtlamaktan kaçınırken, sistemin hata payı veya doğrudan kaç kişinin vatandaşlığını kaybetmesine neden olduğu konusunda kamuya açık kesin bir veri bulunmamaktadır.