ABD Vergi Dairesi (IRS) denetim algoritmalarının Siyahi mükellefleri orantısız şekilde hedeflediği bildirildi

Stanford, Michigan ve Chicago üniversiteleri ile ABD Hazine Bakanlığı’ndan ekonomistlerin yürüttüğü kapsamlı bir çalışma, ABD Vergi Dairesi (IRS) tarafından kullanılan denetim algoritmalarının Siyahi mükellefleri diğer mükelleflere kıyasla 2,9 ila 4,7 kat daha fazla denetlediğini ortaya koydu. Vergi formlarında ırk bilgisi yer almadığı için araştırmacılar, isim ve mahalle demografisi üzerinden olasılık temelli bir tahminleme yöntemi kullanarak bu sonuçlara ulaşmıştır. Araştırmacılar, bu durumun bireysel vergi memurlarının önyargılarından ziyade, denetlenecek kişileri seçen bilgisayar algoritmalarındaki yapısal tercihlerden kaynaklandığını değerlendirmektedir.

Bulgulara göre IRS’in, bütçe kısıtlamaları nedeniyle uzmanlık gerektiren karmaşık işletme geliri denetimleri yerine, otomatik sistemlerle düşük maliyetle yürütülebilen "yazışma denetimlerine" (correspondence audits) ağırlık verdiği belirtilmektedir. Özellikle düşük gelirli çalışanlara yönelik Kazanılmış Gelir Vergisi İndirimi (EITC) başvurularındaki olası hataları tespit etmeye programlanan algoritmaların, bu yardımdan daha sık yararlanan Siyahi mükellefleri orantısız şekilde bayrakladığı öne sürülmektedir. Siyahi mükelleflerin EITC başvurularının %21'ini oluşturmasına rağmen, bu alandaki denetimlerin %43'ünün odağında yer aldığı aktarıldı.

Çalışmada, algoritmaların eksik beyan edilen verginin toplam tutarından (magnitude) ziyade, hata yapılma olasılığına (likelihood) odaklanacak şekilde tasarlanmasının bu eşitsizliği derinleştirdiği ifade edilmiştir. Araştırmacılar, sistemin toplam vergi kaybını maksimize edecek veya daha karmaşık beyannameleri hedefleyecek şekilde yeniden programlanması durumunda, mevcut algoritmik ayrımcılığın ortadan kalkabileceğini savunmaktadır.

ABD Hazine Bakanlığı yetkilileri bulgulardan haberdar olduklarını ve vergi yasalarının adil uygulanmasının öncelikleri olduğunu açıklamıştır. IRS’in yeni yasal düzenlemelerle sağlanan kaynakları kullanarak teknolojisini güncellemeyi ve denetim odağını yüksek gelirli vergi kaçakçılarına kaydırmayı planladığı bildirilmiştir. IRS’in denetim seçim kriterleri ve algoritma detayları gizli tutulduğu için sistemin tam çalışma prensibi bağımsız kaynaklarca bütünüyle incelenememiştir.