Sovyet nükleer erken uyarı sisteminin hatalı verilerle ABD füze saldırısı bildirmesinin küresel bir nükleer çatışma riskine yol açtığı bildirildi

26 Eylül 1983 tarihinde, Sovyetler Birliği’nin "Oko" kod adlı nükleer erken uyarı uydu sisteminin, Amerika Birleşik Devletleri’nden fırlatılan kıtalararası balistik füzeleri tespit ettiğine dair alarm verdiği bildirildi. Moskova yakınlarındaki Serpukhov-15 gizli sığınağında görevli Yarbay Stanislav Petrov’un ekranında, önce bir ardından toplamda beş füzenin Sovyetler Birliği’ne doğru ilerlediği uyarısının yer aldığı aktarıldı. O dönemki Sovyet askeri doktrininin, bu tür bir uyarı durumunda "uyarı üzerine fırlatma" (launch on warning) stratejisi uyarınca nükleer karşı saldırı başlatılmasını öngördüğü belirtildi.

Olayın, Güney Kore yolcu uçağının düşürülmesi ve NATO’nun askeri tatbikatları nedeniyle Soğuk Savaş geriliminin en üst düzeyde olduğu bir dönemde gerçekleştiği ifade edildi. Görevli subay Petrov’un, sistemin verdiği "yüksek güvenilirlik" dereceli uyarıya rağmen, olası bir ABD saldırısının beş füze yerine yüzlerce füzeyle gerçekleştirileceği yönündeki mantıksal çıkarımı ve sistemin yeni olması nedeniyle duyduğu güvensizlik sonucunda alarmı "hatalı" olarak değerlendirdiği kaydedildi. Yer radarlarından gelen verilerin de uydu verilerini doğrulamaması üzerine Petrov’un, alarmı bir sistem arızası olarak raporladığı (bazı kaynaklara göre ise üst makamlara bildirimde bulunmadığı) aktarıldı.

Daha sonra yapılan teknik incelemelerde, hatalı alarmın yüksek irtifadaki bulutlar üzerinden yansıyan güneş ışığının, uyduların yörünge açısı nedeniyle sistem tarafından füze motoru ısısı olarak yanlış sınıflandırılmasından kaynaklandığı tespit edildi. Sistemin bu tür nadir doğa olaylarını ayırt etme noktasındaki yeterlilik eksikliğinin, küresel bir nükleer savaş riskini tetiklediği değerlendirildi.

Olayın ardından Petrov’un, kararı nedeniyle değil, kayıt defterinde usul hataları yaptığı gerekçesiyle resmi kınama aldığı; sistemdeki bu hatanın ise daha sonra jeostratejik uydularla yapılan çapraz doğrulamalarla giderilmeye çalışıldığı aktarıldı. Petrov, daha sonraki beyanlarında kendisini bir kahraman olarak görmediğini, sadece işini yaptığını ifade etmiştir.